السيد الطباطبائي
103
مجموعه رسائل ( فارسى )
پاورقى حديث يكم مطلبى عميق و علمى دارد . حديث : امام صادق عليه السلام به ثابت بن سعيد فرمود : ( چه اصرار و پافشارى به هدايت مردم داريد ) چه كار با مردم داريد دست نگاه داريد كسى را به امر خودتان فرا نخوانيد ( و اصرار نورزيد كه به زور آنان را به ولايت ما دعوت كنيد ) به خدا سوگند اگر اهل آسمانها و ساكنان سرزمينها گرد هم آيند و بخواهند بندهاى را كه خداوند گمراهى او را خواسته و اراده كرده ، هدايتش كنند نخواهند توانست او را هدايت نمايند . و اگر همه سكان آسمانها و مردم سرزمينها اجتماع كنند و بخواهند بندهاى را كه خداوند هدايت و رستگارى او را خواسته ، گمراهش كنند ، قدرت آن را نخواهند داشت كه او را گمراه نمايند . از تعرض به مردم خوددارى كنيد ( و غصه گمراهى و ضلالت آنان را نخوريد ) و اين همه نگوييد عموى من ، برادر من ، پسرعمويم و همسايهام ! چون هرگاه خداوند براى بندهاى خير و نيكى بخواهد روح و جان او را پاكيزه گرداند ، پس هيچ معروف و عمل نيكى به گوش او نمىخورد مگر آن كه آن را مىشناسد و هيچ عمل زشت و منكرى را نمىشنود مگر آن كه آن را تشخيص مىدهد و از آن مىپرهيزد ، آن گاه خداوند در دل او كلمهاى مىاندازد كه كار او را سامان مىبخشد . طباطبائى : مسئله اين كه « هدايت از آن خداست و كار بشرى نيست » از مسائلى است كه عقل و نقل در اثبات آن همسويند و اين مطلب اگرچه در مرحله نخست بعيد به نظر مىرسد ، ليكن حقيقتى غير قابل انكار است . پس گوش كنيد به آنچه ذيلًا خاطرنشان مىسازم . معارف عاليه الهى مانند توحيد ، نبوت و امامت و نظاير آنها چيزهايى نيستند كه تنها علم و يقين در مورد آنها كافى باشد ، چنان كه خداى تعالى فرمايد : « وَ جَحَدُوا